Aküler

0d9b8b539eba48f57445bac7b916b4b47e12aba89e007_570Aküler ya da akümülatörler, dünya üzerinde en fazla kullandığımız enerji çeşidi olan elektrik enerjisini bize sunan cihazlardır. Bünyelerinde barındırdıkları sistemle, depoladıkları kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirerek bize ışık, soğuk/sıcak hava, güç, hareket, çekiş gücü, püskürtme, ses ve görüntü sağlarlar.

Bir akünün görevi DC ile çalışan sistemleri beslemek, varolan sistemlerdeki ani gerilim değişimlerini önlemek ve sistemin devamlılığını sağlamaktır. Otomobillerimizde ilk marşı basacak enerjiyi üretmek, şarjlı matkaplarımıza dönme hareketini kazandırmak, küçüklerin hevesle sürdükleri akülü arabalara güç vermek akünün görevidir.

Akünün kullanım alanları;

  • Elektronik teraziler ve ölçüm sistemleri
  • Akülü arabalar başta olmak üzere elektronik oyuncaklar
  • Elektronik matkap ve el aletleri
  • Işıldaklar ve şarjlı el süpürgeleri
  • Portatif TV’ler, kameralar
  • Elektronik test cihazları
  • UPS’ler
  • Alarm ve acil durum sistemleri
  • Telefon santralleri, telsizler
  • Güneş ve rüzgar enerjisi sistemleri, santraller
  • Tıbbi cihazlar
  • Tarımda kullanılan ilaçlama makineleri
  • Mazot pompaları
  • ve tabiki otomobiller, elektrikli bisikletler akünün başlıca kullanım alanlarıdır.

Bunların yanında askeri uygulamalarda, acil durum cihazlarında sıklıkla akü kullanımı tercih edilir. Akünün icadı 1800’lere dayanır ve bu teknolojide ilk taşı koyan Alessandro Volta’dır. Size tanıdık geldi mi? Evet! İlkokulda hemen hemen herkesin aklında yer etmiştir: Volta Pili. Pil, aslında akünün temelidir diyebiliriz. Belirli kimyasallardan oluşan bir çözeltinin içerindeki elektrotlar ve bunların aralarında transfer olan elektronlar…

Akünün çalışması pilin çalışma mantığının bir kopyasıdır fakat pile göre daha komplex bir yapıya sahiptir. Akü içerisinde yine bir çözelti bulunur. Elektrot görevi gören bu çözelti içerisinde plakalar, ayırıcılar ve perde vardır. Akü hakkında eğlenceli video için şu linkten yararlanabilirsiniz: http://www.youtube.com/watch?v=oqLww7AFt20

Yasal olarak üretilen her akünün üzerinde kapasitesi, V (Volt) ve Ah (Amper-Hour) bilgisi yazar. Akünün üretebildiği Volt plakalarında gizlidir. Örneğin şehir için kullandığımız binek arabaların aküleri her biri 2 Volt üretebilen 6 adet plakadan oluşur. Toplamda 12 Volt sağlarlar. Akü içerindeki plakaların cinsine göre ürettikleri gerilim değerlerinde farklılıklar oluşur. Örneğin kurşun plakalar 2 Volt sağlarken Nikel-Kadmiyum ve Metal Hibrid plakalar 1.2 Volt gerilim verirler.

Aküler genellikle 6-12-24 Volt’luk kutularda üretilirler. Kullanım alanlarına ve ihtiyaçlara göre akünün gerilimi belirlenir. Araçlarımızda genellikle 12 V aküler kullanılırken, kamyon ve ağır iş makinelerinde 24 V hatta 96 V’lik akülerin de kullanımı mevcuttur. Oyuncak akülü arabalar, ışıldaklar 6 V akü kullanırlar. İlaçlama makineleri, mazot pompaları, elektrikli bisikletlerde 12 V’lik aküler mevcuttur. Şarjlı matkaplarda performansa göre 3,6-12-14,4-18 V vb. değerlere sahip aküler kullanılır.

İnsanoğlunun şu anki teknolojisiyle üretebildiği her cihaz gibi akülerin de soğuk ve sıcak havalarda/ortamlarda belirli dayanıklılık seviyeleri vardır. Aşırı soğuk havalarda akü içerisindeki kimyasal çözeltinin faaliyeti yavaşlar. Akü yüksek akım sağlamaya devam etmek ister. Fakat sıcaklık düştükçe sistemin direnci artar. Bu sebepten dolayı aküde voltaj düşmeleri meydana gelir. Sistemin lineerliği bozulur.

Aşırı sıcaklarda ise akü içindeki kimyasalın faaliyeti hızlanır. Bu faaliyetin hızlanması da akü ömrünü kısaltacaktır.

Peki bir aküden neler beklenir sorusuna karşılık verilen cevaplar nelerdir?

  • Akünü çalıştığı sisteme yüksek verimde akım vermesi istenir.
  • Araç aküleri için çeşitli motorlarla uygun çalışması beklenir.
  • Aşırı soğuk ve sıcak havalarda çalışmaya devam etmesi istenir.
  • Darbelere ve sarsıntılara karşı dayanıklı olması istenir.
  • Akünün güvenli ve kullanışlı olması beklenilir.

Renkli günler…

Yararlanılan Kaynaklar
  1. Akümülatör, http://en.wikipedia.org/wiki/Rechargeable_battery, 14.10.2013
  2. Akümülatör Eğitim El Kitabı, http://www.yigitaku.com/images/gallery/media/image/teknikdosyalar/tekniktr.pdf, 14.10.2013
  3. http://www.energymustang.com/aku-6v-aku-12v, 15.10.2013
  4. Atık Pil ve Akümülatörlerin Yönetimi, http://www.cygm.gov.tr/CYGM/Files/yayinlar/kitap/pilaku.pdf, 15.10.2013
  5. Alessandro Volta, http://tr.wikipedia.org/wiki/Volta, 15.10.2013
  6. Görselin alındığı adres: http://www.eba.gov.tr/gorsel/bak/0d9b8b539eba48f57445bac7b916b4b47e12aba89e007

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *